Fransız Devrimi’ne Yepyeni Bir Yorum: “Devrimci Mizaç”

Fransız Devrimi’ne Yepyeni Bir Yorum: “Devrimci Mizaç”

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), dünya tarihinin en büyük kırılma noktalarından birini, kitlelerin zihin dünyası ve sokaktaki dedikodular üzerinden okuyan muazzam bir eseri literatüre kazandırıyor. Kültür tarihçiliğinin yaşayan en büyük isimlerinden Robert Darnton’un kaleme aldığı ve Oğuzhan Şahin’in titizlikle Türkçeye çevirdiği “Devrimci Mizaç”, yayınevinin Tarih kitaplığı dizisindeki yerini aldı. Eser, Temmuz 1789’da Parisli bir kalabalığın Bastille’i basarak monarşiyi devirmesine yol açan süreci; sadece ekonomik krizler veya sınıf çatışmalarıyla değil, sıradan insanların kolektif bilinciyle açıklıyor.

Robert Darnton, “devrimci mizaç” olarak adlandırdığı zihniyet kırılmasının izini sürmek için dönemin broşürleri, yasaklı yeraltı yayınları, sokak şarkıları, şiirler ve halka açık performanslar üzerine yaptığı derinlemesine araştırmalardan yola çıkıyor. 1748-1789 yılları arasındaki kırk yıllık süreçte Paris’i adeta devasa bir “bilgi toplumu” olarak inceleyen yazar, kentin haber ağlarının kafelerde, pazar yerlerinde, park banklarında ve dedikodunun kalbi sayılan Palais-Royal’deki ünlü Krakow Ağacı’nın altında nasıl ilmek ilmek örüldüğünü gösteriyor. Başarısız diplomatik antlaşmalardan saraydaki yolsuzluklara, kraliyet skandallarından dönemin popüler sıcak hava balonu gösterilerine kadar her detayın, Parislilerin zihninde monarşinin meşruiyetini nasıl aşındırdığı sürükleyici bir anlatıyla gözler önüne seriliyor.

Fikirlerin ve fısıltıların derin eşitsizliklerle boğuşan toplum içinde yayılmasıyla, Kral’ın sarsılmaz sanılan otoritesinin nasıl çözüldüğünü ortaya koyan kitap, tarihin görünmeyen dinamiklerine ışık tutuyor. Kitap editörlüğünü Fatma Betül Uğur’un, proje editörlüğünü Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut’un üstlendiği, Efecan İrfan Alca’nın son okumasını yaptığı ve Faruk Özcan imzalı kapak görseliyle sunulan 528 sayfalık bu hacimli çalışma, okuru Paris sokaklarında büyüleyici bir zihniyet yolculuğuna davet ediyor.

Kitaptan:

“Paris 18. yüzyıl boyunca nüfusu, coğrafyası ve fiziki görünümü açısından birçok değişim geçirdi. Yeni kuşak sosyal ve ekonomik tarihçilerin araştırmaları sayesinde artık Parislilerin gündelik ortamlarında –hatta beslenmelerinde, giyim­lerinde, mobilyalarında, alışverişlerinde, eğlencelerinde ve okuma alışkanlıkların­da– yaşanan değişimleri takip edebiliyoruz. Yaşam koşulları onların genel olarak hayata bakışını etkilemiş olsa da kamu işlerinin gidişatıyla ilgili algıları doğrudan çevrelerinden ya da okudukları kitaplardan kaynaklanmıyordu. Bu algı, aldıkları haberlere verdikleri tepkiler doğrultusunda şekilleniyordu. Edebiyat ve sosyoeko­nomik koşullar anlatının seyrini etkileyebilecek unsurlar olsa da ben sokak düze­yinde haberin yayılışına yani dönemin medyası tarafından iletilen şekliyle olayla­rın ve bu olaylara verilen tepkilerin kayıtlarına odaklanacağım. Devrim’den önceki kırk yıl içinde o kadar çok şey yaşandı ki, okuyucuyu ay­rıntılar arasında boğmamak adına seçici davranmak zorundayım. Kesintisiz bir olay dizisi anlatmak yerine, özellikle yoğun dört dönemi (1748–1754, 1762–1764, 1770–1775, 1781–1786) ele almayı tercih ettim ve ardından 1787’den Bastille’in basılmasına kadar olan olaylara odaklandım. Bu anlatı biçiminin, Parislileri 1789’da bir devrime sürük­leyen olaylar dizisini onların nasıl algıladığını ortaya koyması beklenmektedir.”

Yazar Hakkında;

Harvard Üniversitesi (1960) ve Rhodes bursiyeri olduğu Oxford Üniversitesinde (1962, 1964) eğitim gördü. The New York Times’ta kısa bir süre muhabirlik yaptıktan sonra Harvard’da araştırmacı olarak görev aldı. 1968’den 2007’ye kadar Princeton Üniversitesinde ders veren Darnton, 2007’de Harvard Üniversitesi’nde Carl H. Pforzheimer Üniversitesi Profesörü ve Üniversite Kütüphanesi Direktörü oldu. Amerikan Tarih Derneği gibi pek çok idari görevde de bulunan yazar; MacArthur Ödülü, Ulusal Kitap Eleştirmenleri Birliği Ödülü, Fransız Légion d’Honneur nişanı ve 2012 Ulusal Beşerî Bilimler Madalyası dâhil birçok prestijli ödüle layık görüldü. Aralarında 18 dile çevrilen ünlü eseri Büyük Kedi Katliamı (1984), The Business of Enlightenment (1979), Berlin Journal, 1989-1990 (1991) ve The Forbidden Best-Sellers of Prerevolutionary France (1995) gibi çalışmaların bulunduğu çok sayıda kitabın yazarı ve editörüdür. Son yayımlanan eserleri arasında The Case for Books (2009), The Devil in the Holy Water (2009) ve Poetry and the Police (2010) yer almaktadır.