İslamofobi Zamanlarında Psikoloji

İktidar ve Terapi Arasındaki Karanlık Ortaklık: “İslamofobi Zamanlarında Psikoloji”

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), psikoloji disiplininin toplumsal ve siyasal alanlardaki egemenlik mekanizmalarıyla ilişkisini sarsıcı bir dille sorgulayan ezber bozan bir çalışmayı okurlarla buluşturuyor. Tarek Younis’in kaleme aldığı ve Alican Erdem’in Türkçeye kazandırdığı “İslamofobi Zamanlarında Psikoloji”, yayınevinin Toplum ve İnsan kitaplığındaki yerini aldı. Eser, psikolojiyi sadece laboratuvar ortamında bireysel iyilik haline odaklanan tarafsız bir bilim dalı olarak görmeyi reddederek; bu disiplinin devlet politikaları, küresel İslamofobi ve neoliberal sistemle kurduğu görünmez bağları çarpıcı bir şekilde mercek altına alıyor.

Yazar, ırkçılığın ve yapısal şiddetin kitleler üzerinde yarattığı kolektif yıkımı sadece bireyin iç dünyasına hapseden “terapötik ethos” yaklaşımını sert ve eleştirel bir dille hedef alıyor. Toplumsal ve sistemsel sorunları bireysel düzeye indirgeyen bu yaygın anlayışın, asıl yapısal eşitsizlikleri ve siyasi baskıları nasıl görünmez kıldığını ileri sürüyor. Yerleşik terapi kalıplarına meydan okuyan Younis, yaşadığı dışlanmışlığı ve acıyı haklı bir sosyal ya da politik tepkiye dönüştüren Müslüman bireylerin, psikoloji mekanizmaları eliyle nasıl pasifize edildiğini ayrıntılarıyla tartışıyor. Kitap, sisteme karşı yükselen seslerin psikolojik süreçlerle nasıl bastırıldığını ve bireylerin kurulan düzene yeniden “uyumlu” hale getirilmeye çalışıldığını gözler önüne seriyor.

Okuru, psikolojinin sınırlarını, toplumsal işlevini ve Batı’da Müslümanların yönetilmesindeki rolünü yeniden düşünmeye davet eden bu çalışma, akademik bir eleştirinin ötesine geçerek güçlü bir politik farkındalık yaratıyor. Proje ve kitap editörlüğünü Kemal Kaptan’ın üstlendiği, kapak ve sayfa uygulaması Yümna Sarıkaya tarafından gerçekleştirilen 192 sayfalık bu ufuk açıcı ve sorgulayıcı eser, psikolojinin politik gücünü ve toplumsal etkilerini anlamak isteyen tüm okurlar için günümüz dünyasına dair sarsıcı bir başvuru kaynağı sunuyor.

Kitaptan:

“Yıllar boyunca psikoloji ve İslamo­fobi üzerine yazılar yazarken, dersler verirken ve çeşitli organi­zasyonlarda yer alırken, bir kitabın hep resmî bir izahla başlaması gerektiğini düşündüm: İslamofobiye ilişkin resmî istatistikleri sıralamak, gerçek ve sağlık üzerinde kanıtlanabilir etkileri ile bir­likte İslamofobinin bir ırkçılık biçimi olduğunu açıklamak (diğer tüm ırkçılıklarda olduğu gibi), Müslümanlar arasında özellikle ayrımcılığın bir sonucu olarak ortaya çıkan ruh sağlığı sorunla­rının çarpıcı istatistiklerini paylaşmak, İslamofobinin ortadan kaldırılmasına yönelik bir halk sağlığı stratejisi sunmak ve ya­zılarımın politikacılar tarafından okunmasını ummak. Belki de bu şablonu harfiyen uygulasaydım Müslümanların yaşadığı ız­dırabın içsel ve dışsal koşullarının anlaşılacağına dair bir umut yeşerirdi.

Ancak elinizdeki eser bu şekilde kurgulanmadı. Yine de kitabın böyle başlamaması yukarıda sıralanan argümanların doğru olmadığı anlamına da gelmemektedir. Aksine bunların ta­mamı gerçeği yansıtmaktadır. Lakin öteden beri mevcut ırkçılık ve ruh sağlığı eserlerinde bir şeylerin eksik olduğunu hissettiğim için bu kitap farklı bir yaklaşım benimsiyor. Özellikle Küresel Kuzey’deki Müslümanlar hakkında konuştuğumuzda daha da belirgin hâle gelen bu eksiklik, alternatif bir gelecek hayal etme kapasitemizi de sekteye uğratıyor. Kendimizi, içinde bulduğu­muz kurumları ve yapıları iyileştirmeye çalışmaktan öteye götü­remiyoruz.”

Yazar Hakkında;

Dr. Tarek Younis, Middlesex Üniversitesi Psikoloji bölümünde kıdemli öğretim üyesidir. İslamofobi, ruh sağlığındaki ırkçılık, klinik alanların güvenlik odaklı yapılandırılması ve psikolojinin siyaseti konularında araştırma ve yayınları bulunmaktadır. Ayrıca kültür, din, küreselleşme ve güvenlik politikalarının ruh sağlığı üzerindeki etkileri üzerine dersler vermektedir. Klinik pratiğinde öncelikli olarak ırkçılık, İslamofobi ve şiddet deneyimlerine odaklanmaktadır.