Kuzey Kafkasya Halkları

Tarih, Coğrafya ve Kimliğin Kesişiminde Bir Başvuru Kaynağı: Kuzey Kafkasya Halkları

Kafkasya’nın sarp dağlarından vadilerine uzanan zengin kültürel doku, kapsamlı bir eserle literatüre kazandırılıyor. VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), bölge üzerine yapılmış en kapsamlı çalışmalardan biri olan “Kuzey Kafkasya Halkları” adlı kitabı tarih kitaplığına ekledi. Okan Yeşilot ve Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu’nun editörlüğünde hazırlanan eser, disiplinler arası bir perspektifle okuru selamlıyor.

Sadece Siyaset Değil, Yaşayan Bir Coğrafya

Taman Yarımadası’ndan Hazar kıyılarına kadar uzanan bu geniş coğrafya, tarih boyunca sayısız etnik grubun ve dilin sığınağı olmuştur. Uzman araştırmacıların makalelerinden oluşan bu 576 sayfalık dev çalışma; Abhazlar, Çerkezler, Çeçenler, Lezgiler, Osetler ve Kumuklar gibi pek çok halkın tarihsel serüvenini mercek altına alıyor. Eser, bölgeyi sadece siyasi çatışmalar ekseninde değil; coğrafyanın toplumsal yapıya etkisinden kimlik inşasına, demografik dinamiklerden ekonomik yapılara kadar her yönüyle inceliyor.

Kültürel Çeşitliliğin ve Etkileşimin İzinde

“Kuzey Kafkasya Halkları”, coğrafi zorlukların yarattığı ayrışmalar kadar, bu halkların asırlar boyu süren etkileşimleri sonucunda geliştirdikleri benzer sosyokültürel kodları da analiz ediyor. Günümüzde işgalci Rusya Federasyonu sınırları içinde yer alan yedi özerk cumhuriyeti kapsayan bu analiz, bölgenin güncel sorunlarına ve dil-etnisite ilişkilerine dair de önemli veriler sunuyor.

VBKY’nin titiz bir editoryal süreçle yayımladığı bu kitap, Kafkasya’nın tarihî birikimini ve barındırdığı muazzam kültürel çeşitliliği anlamak isteyen araştırmacılar ve tarih meraklıları için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı niteliğinde.

Kitaptan: 

“Kafkasya, 16 ve 17. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu ile Safeviler arasında, 18. yüzyılın ortalarından itibaren Çarlık Rusya’nın da dâhil olduğu bir mücade­le sahası haline gelmiştir. 19. yüzyıldan itibaren ise artık Rusya etkili bir şekilde bölgede söz sahibi olmaya başlamıştır. Çarlık Rusya ve Sovyetler döneminde Ku­zey Kafkasya’da, siyasi, etnik, demografik, dil, din, kültür ve edebiyat alanlarında önemli değişimler yaşanmıştır. SSCB’nin dağılmasından sonra Güney Kafkasya’da Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan bağımsız cumhuriyetler olarak ortaya çıkar­ken, Kuzey Kafkasya’da ise Rusya Federasyonu’na bağlı özerk cumhuriyetler yeni sistem içerisindeki yerlerini almışlardır. Çok sayıda dilin konuşulduğu, zengin bir tarih ve kültüre sahip olan Kuzey Kafkasya’da Türk kökenli ve Kafkasya’nın yerlisi halklar yaşamaktadır. Bunlar; Ab­hazlar, Çerkezler, Lezgiler (Agullar, Rutullar, Tabasaranlar, Tsahurlar vd.), Avarlar, Darginler, Laklar (Gazikumuklar), Çeçenler, İnguşlar, Osetler, Kumuklar, Kara­çay-Malkarlılar, Nogaylar, Kalmuklar, Dağ Yahudileri vd. şeklinde zikredilebilir. Editoryal olarak hazırlanan bu eserde, Kuzey Kafkasya halkları ayrı ayrı uzmanlar tarafından kaleme alınmış ve sadece siyasi tarih açısından değil, kültür, kimlik, nüfus, ekonomi, dil ve halkların problemleri yönüyle de incelenmiştir.”

Editörler Hakkında;

Okan Yeşilot:

Giresun’un Piraziz ilçesinde doğdu. İlkokulu Gökçeali’de, ortaokul ve liseyi Samsun Ladik Akpınar Öğretmen Lisesi’nde bitirdi. 1988 yılında kazandığı Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümünden 1992 yılında mezun oldu. Yüksek lisansını Prof. Dr. Nesrin Sarıahmetoğlu danışmanlığında “Hacı Zeynelabidin Tagiyev’in Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle yaptı. Doktorasını Prof. Dr. Abdülkadir Donuk danışmanlığında “Hasan Melikzade Zerdabi’nin Hayatı ve Faaliyetleri” adlı teziyle tamamladı. 1995-96 yıllarında Azerbaycan Bakü Devlet Üniversitesi’nde misafir öğretim elemanı olarak bulundu. 1997-98 yıllarında Uluslararası Türk-Kazak Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nde öğretim görevliliği yaptı. 2008 yılında Marmara Üniversitesi’nde doçent unvanı aldı, 2014 yılında da aynı üniversitede profesörlüğe atandı. Hâlen Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesi ve Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü müdürü olarak görev yapmaktadır. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Şah’ın Ülkesinde (2014), Hacı Zeynelabidin Tagiyev (2015), Ateş Çemberinde Azerbaycan (2022).

Serdar Oğuzhan Çaycıoğlu:

1986 yılında Kastamonu’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini orada tamamladı. 2009 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü’nden mezun oldu. Yüksek lisans derecesini 2014 yılında Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde alan Çaycıoğlu, doktora derecesini ise aynı enstitüde “Rusya’nın Kafkasya Siyaseti: General Paskeviç’in Başkomutanlığı Dönemi (1827-1831)” başlıklı tezle almaya hak kazandı (2018). Gürcistan ve Rusya’da yabancı dil eğitimi aldı, Rus ve Gürcü arşivlerinde araştırmalar yaptı, ulusal ve uluslararası etkinliklere katıldı. Mart 2023’ten itibaren Genel Türk Tarihi alanında doçent unvanı alan Çaycıoğlu, hâlihazırda Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi’nde öğretim üyesidir. Yayımlanmış kitaplarından bazıları şunlardır: Osmanlı İmparatorluğu’nun Lezgilerle İlişkileri (1578-1732) (İstanbul, 2025) ve Rusya’nın Kafkasya Siyaseti (Ankara, 2025)