Dâhilik Kültünün Karanlık Yüzü: Deha Denen Mit
Dehayı tanımlayan şey tam olarak nedir? Olağanüstü bir yetenek mi, ölçülemez bir zekâ mı, yoksa sınır tanımayan bir azim mi? Belki de hepsinden biraz barındıran o tekinsiz “sıra dışılık” hali… Helen Lewis, Yapı Kredi Yayınları (YKY) etiketiyle okurla buluşan “Deha Denen Mit” adlı sarsıcı çalışmasında, yüzyıllardır kutsadığımız dâhilik kavramını mercek altına alıyor. “Başarılarının yanı sıra, deha bir hikâyeye de ihtiyaç duyar” diyen Lewis, asırlardır süregelen bu tehlikeli cazibeyi tüm boyutlarıyla masaya yatırıyor.
Kitap; Shakespeare’den Van Gogh’a, Edison’dan Elon Musk’a, Picasso’dan Tolstoy ve Beatles’a uzanan devasa bir isim seçkisi üzerinden, zihnimizde yer eden dâhilik mitolojisini adeta yapısökümüne uğratıyor. Özgün adı The Genius Myth: A Curious History of a Dangerous Idea olan bu eser, dehanın parıltısının kimi zaman neleri gizlediğini sorguluyor. Lewis, lütufla kutsanmış kabul edilen bu figürlerin bazen toplumsal kuralları çiğnemesinin, hatta kötülük yapmasının dahi “deha” etiketi altında nasıl örtbas edildiğini ve bu durumun nasıl bir sömürüye dönüştüğünü çarpıcı bir dille anlatıyor.
Ali Karatay’ın çevirisi ve Korkut Erdur’un editörlüğünde hazırlanan 312 sayfalık bu etkileyici deneme, beyin gücünü baş tacı ederken yarattığımız toplumsal sorunlara dair kışkırtıcı bir perspektif sunuyor. Ünlü yazar Adam Grant’in “zeki, eğlenceli ve lafını esirgemeyen bir gazeteciden etkileyici bir deneme” olarak tanımladığı eser, YKY 21. Yüzyıl Kitapları serisi kapsamında raflarda yerini aldı. 520 TL etiket fiyatıyla sunulan “Deha Denen Mit”, dâhilik kültünün tehlikeli çekiciliğine kapılmadan önce gerçekliğin çıplak yüzüyle tanışmak isteyen her okur için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı.
